Músikþerapisti

ÖLDRUN – 20. ÁRG. 1. TBL. 2002 bls 4-11

Músíkþerapía með heilabiluðum einstaklingum

Í raun er hægt að segja að músíkþerapía hafi alltaf verið til. Ef við fylgjum mannkynssögunni eins langt aftur og skrifað er, er hægt að finna ýmsar frásagnir af því hvernig tónlist hefur verið notuð í læknisfræðilegum tilgangi og hvaða meðferðar áhrif hún getur haft á fólk.

Síðustu 50 árin hefur músíkþerapían staðið sem sjálfstæð rannsóknarfræðigrein, að hluta til sem einn hluti af læknisfræðilegri sögu og að hluta til sem tónlistarfræði - og tónlistarfagurfræðilegri sögu sem er of umfangsmikið til að fara nánar út í hér.

Músíkþerapía er alls ekki nýtt fyrirbæri hér á landi því árið 1970 var hún fyrst kynnt hér og þá af Eyjólfi Melsted sem þá starfaði á Kópavogshæli. Síðan hafa fleiri íslendingar útskrifast með þessa menntun, en músíkþerapíu er ekki hægt að læra hér á landi.

Ég kaus að stunda músikþerapíu við Álaborgar háskóla í Danmörku. Músíkþerapistanámið þar tekur 5 ár og lýkur með kandídat gráðu. Námið skiptist niður í þrjú þverfagleg svið sem stunduð eru öll samhliða. Má þar nefna bókleg fög eins og almenna sálarfræði, sálgreining og sjálfssálarfræði, geðfræði og svo ýmis tónvísindi eins og tónlistarsögu, tónlistarsálfræði og tónlistarheimspeki. Síðan eru verklegar greinar eins og píanóleikur bæði almennur og klínískur, söngur og samspil þar sem kennt er á hin ýmsu hljóðfæri. Auk þessa er svo kennd tónfræði og hljómfræði svo einhvað sé nefnt.

Nemendur þurfa sjálfir að vera í þerapíu/meðferð öll árin sem þeir eru í námi þar sem þeir bæði þiggja meðferð og veita hana. Einnig fara nemendur í verknám á flestum önnum námsins og kynnast þá enn betur mismunandi viðfangsefnum músíkþerapíunnar.

Háskólinn í Álaborg er eini skólinn í Danmörku sem býður upp á nám í músíkþerapíu og eini skólinn í Evrópu sem býður upp á doktorsnám í músíkþerapíu, þ.a.l. býður skólinn upp á allt það nýjasta innan þessa geira auk þess að vera virkur í rannsóknarvinnu. Sökum þessa er músíkþerapistadeildin mjög viðurkennd um alla Evrópu og þykir mjög eftirsóknarvert bæði að nema, sem og að kenna við deildina. Andrúmsloft deildarinnar er alþjóðlegt þar sem kennarar og gestakennarar, ekki síður en nemendur koma víðsvegar að úr heiminum. Um þessar mundir eru m.a.nemendur frá Íslandi, Noregi, Svíþjóð, Austurríki, Belgíu, Þýskalandi og Ísrael sem stunda nám við deildina. Til að komast inn í deildina verður fólk að fara í inntökupróf og eru einungis 10 – 12 umsækjendur teknir inn ár hvert, en yfirleitt eru umsækjendur yfir 60 talsins.

Músíkþerapía er ein tegund meðferðar þar sem skipulögð notkun tóna, hljóða og hreyfinga er beitt til að hjálpa viðkomandi skjólstæðingi við að auka vellíðan eða ná fram þeim mögulega þroska og eiginleikum sem skjólstæðingurinn býr yfir. Músíkþerapistinn vinnur eftir mismunandi músíkþerapíufræðum og aðferðum sem hentar hverjum og einum skjólstæðingi í samræmi við sett markmið. Gert er mat á ýmsum eiginleikum skjólstæðingsins, styrk hans og meðferðarþörf. Út frá þessu mati eru síðan gerð markmið sem unnið er með í þerapíunni. Músíkþerapíu er hægt að nota með margskonar markhópum t.d. líkamlega og andlega fötluðum einstaklingum, heyrnalausum einstaklingum, einstaklingum sem eiga erfitt með mál, börn og unglingum með hegðunarvandamál eða börnum sem eiga erfitt með nám. Einnig er hægt að nota músíkþerapíu með geðfötluðum einstaklingum og síðast en ekki síst öldruðum einstaklingum. Með öðrum orðum má nota músíkþerapíu með öllum börnum og fullorðnum sem hafa sérstakar andlegar, félagslegar, vitsmunalegar eða líkamlegar þarfir.